RES: Montfoortse raad schrikt van eigen duurzaamheidsambitie

De raadsleden hadden het er zichtbaar moeilijk mee: je houden aan de afspraken die je precies een jaar geleden samen hebt gemaakt. Maandag 28 september stond de Regionale Energiestrategie (RES) op de agenda. Best een beladen onderwerp, want het is de eerste stap op weg naar een lastige discussie die we straks met de samenleving hebben te voeren: waar zetten we de windmolens en zonnevelden die moeten helpen ons energiegebruik klimaatneutraal te maken?

Worsteling
Wat was de worsteling? In 2019 heeft ons nationale parlement ingestemd met het Klimaatakkoord, een uitwerking van de internationale afspraken die drie jaar eerder in Parijs waren gemaakt. In het Klimaatakkoord – dat is opgesteld in nauw overleg met alle sectoren die er in Nederland ook maar een beetje toe doen – stellen we ons tot doel de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met de ongeveer helft terug te brengen ten opzichte van de uitstoot in 1990. Daarvoor zijn heel veel ingrijpende maatregelen nodig en snel ook, want met de uitwerking van de plannen zijn we zo tien jaar verder.

Eén van de maatregelen is het opwekken van duurzame elektriciteit met windmolens en zonnevelden. Dat zijn flinke ingrepen in het landschap en dus is er – terecht – de nodige discussie waar dat wel kan en waar niet. En precies hier ging het mis in de Montfoortse raad. Om dat te begrijpen gaan we even een stapje terug in het proces.

In het Klimaatakkoord is afgesproken om (naast de andere maatregelen) met windmolens en zonnevelden op land ten minste 35 TWh (terawattuur) duurzame stroom op te wekken. Omdat dit een landelijke doelstelling is gaan het kabinet en het parlement daarover. Bij de latere plaatsing van windmolens en zonnevelden komen de gemeenten in beeld, omdat zij daarvoor ruimte moeten maken in de bestemmingsplannen. Om de gemeenten nu niet te passeren heeft het Rijk bedacht Nederland op te knippen in 30 regio’s en de gemeenten binnen die regio’s met elkaar te laten uitzoeken hoeveel duurzame energie zij samen aan zouden kunnen.

Raad reeds in 2019 akkoord gegaan
Montfoort overlegt hierover in de U16: zestien gemeenten rondom Utrecht. Om dat overleg in goede banen te leiden heeft de regio een ‘startnotitie’ opgesteld. Daarin is vastgelegd hoe die gesprekken gaan plaatsvinden en binnen welke bandbreedte het aandeel duurzame stroom vanuit de U16-regio moet liggen. De afspraak was dat de verantwoordelijke wethouders de onderhandelingen doen, alle raadsfracties uitgebreid meegenomen zouden worden in diverse informatieavonden en dat het ‘bod’ vanuit de regio ergens tussen de 1 en 2 TWh moet uitkomen. Met deze startnotie is de Montfoortse raad op 30 september 2019 akkoord gegaan.

Fracties schrikken wakker
Nu het resultaat er dan ligt schrikken de meeste fracties plotseling wakker. Nu duidelijk is dat het concept-bod op 1,8 TWh uitkomt heeft menig fractie moeite om de rug recht te houden. Uit vrees voor reacties uit de samenleving komt men nu terug op de zelf afgesproken spelregels. En dus moest eerst aan inwoners gevraagd worden of ze wel 1,8 TWh willen, voordat raadsleden instemmen met een concept-bod dat binnen de eerder vastgestelde bandbreedte ligt. En dus werd er een motie ingebracht om het hele proces van de afgelopen anderhalf jaar – waaraan diverse fracties overigens niet hebben deelgenomen – met de hele regio over te doen, maar dan in participatie met de inwoners.

Zijn wij als Progressief Akkoord dan niet voor het betrekken van inwoners? Jawel, maar wel over onderwerpen waar we als raad ook echt iets over te zeggen hebben. Wij gaan liever het gesprek aan over waar en hoe we duurzame energie zo goed mogelijk in ons gebied inpassen. Daar gaan we als gemeente wél over en daar is best nog een zinnig gesprek over te voeren. Want 75% van onze inwoners vindt dat ook Montfoort moet bijdragen aan het opwekken van duurzame stroom. Maar over de verdeling tussen wind en zon en over wat geschikte locaties zijn lopen de meningen nog uiteen.

Montfoort niet wenst mee te doen
Een meerderheid van de Montfoortse raad heeft maandagavond na een lange vergadering besloten tegen het concept-bod te stemmen. Daarmee gaan ze zomaar aan de wens van driekwart van onze inwoners voorbij. Alleen Progressief Akkoord en D66 handelden in lijn met de eigen kaders van een jaar eerder en stemden voor. De wethouder is nu op pad gestuurd om dit bericht aan de regio (waar praktisch alle andere gemeenten het concept-bod al geaccepteerd hebben) te melden. Het zal ertoe leiden dat de regio het concept-bod namens 15 gemeenten op 1 oktober gewoon indient bij het Rijk, met de aantekening dat Montfoort niet wenst mee te doen.

De honden blaffen, de karavaan trekt voort...