Dossier Steenoven


Groen licht van de provincie voor het behoud van IJsseloord

Het plan voor de herinrichting van het terrein van de voormalige steenoven ‘IJsseloord’ tussen Snel en Krekenburg in Willeskop is tot stand gekomen in een unieke samenwerking tussen het bedrijf Jan Snel, de bewoners in de omgeving, de Stichting Hugo Kotestein en de WBL.

 

thumbnail_steenoven.jpg

Voor Stichting Hugo Kotestein en de WBL ging het om het behoud van en een nieuw leven voor het laatste restant van de baksteenindustrie langs de Hollandse IJssel en de verbetering van de kwaliteit van het landschap aldaar. De gemeente Montfoort wilde graag meewerken aan dit plan maar de Provincie Utrecht stond bepaald niet te trappelen. Het ontwerp voor de nieuwe Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie biedt de gemeenten in Utrecht West weinig of geen mogelijkheden tot uitbreiding van bedrijventerreinen. Het ontwerp voor de nieuwe Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) verbood dan ook uitbreiding van het bedrijventerrein te Willeskop waarin het herinrichtingsplan voorzag. Als groep van bewoners, Stichting Hugo Kotestein en WBL hebben we uiteindelijk de leden van de Provinciale Staten kunnen overtuigen van de kwaliteit van ons plan. Men zag in dat dit een prachtig voorbeeld was van kleinschalige gebiedsontwikkeling waarbij alle belangen worden gediend. In de definitieve PRV die op 4 februari 2012 is vastgesteld, mag het bedrijventerrein met één hectare worden uitgebreid onder de voorwaarde dat tegelijkertijd 4,5 hectare extra natuur en het herstel van de steenoven wordt gerealiseerd. Jan Snel B.V. en de gemeente Montfoort zijn nu  aan zet om het plan in werkelijkheid om te zetten.
Bron: WBL Nieuwsbrief 33-104. Voorjaar 2013

Ontwikkelingen rond het terrein van de voormalige steenfabriek IJsseloord te Willeskop

Plan
In 2012 nam een groep direct omwonenden samen met de WBL en de Stichting Hugo Kotestein deel aan de zogeheten Belangengroep IJsseloord. Verder waren betrokken de Kamer van Koophandel alsmede de Koninklijke Nederlandse Heidemij. Aan de totstandkoming van het plan voor de herontwikkeling van het terrein van de voormalige steenfabriek IJsseloord ging een lang traject vooraf. Het definitieve plan werd voorgelegd aan de Burgemeester en wethouders van de gemeente Montfoort en aan de gedeputeerde Bart Krol. De Belangengroep IJsseloord had haar werk gedaan, dacht ze. Nu was het aan de politiek om een en ander verder uit te werken.

Steenoven IJsseloord.PNG

Politieke hobbels
Hoe is het nu verder gegaan? Welke hobbels en obstakels kwamen we in de politieke besluitvorming tegen? De gemeente Montfoort kon de voorgestelde plannen zeer waarderen en wilde graag de plannen nader uitgewerkt zien. Echter de gemeente en het provinciebestuur konden elkaar moeilijk vinden op het punt van de invulling van bedrijventerreinen. Hier manifesteerde zich het eerste obstakel. Het werd ons als werkgroep al snel duidelijk dat het streven van de gemeente op veel weerstand zou stuiten in de Gedeputeerde Staten (GS).

Er was haast geboden, want in februari 2013 zou de nieuwe Structuurvisie van de Provincie Utrecht definitief worden vastgelegd. Dat was de enige mogelijkheid om ons plan IJsseloord op redelijke termijn te realiseren. Omdat het op dit vlak niet boterde tussen de gemeente en GS, hebben we zelf het initiatief genomen. We hebben de gedeputeerde Bart Krol uitgenodigd in de steenoven, samen met Harry van Zandwijk, die optreedt namens de Jan Snel groep. Gedeputeerde Krol herziet tijdens zijn werkbezoek zijn mening en slikt zijn bezwaren in. Hij geeft echter aan dat het desondanks moeilijk zal worden binnen GS. Hij komt dan ook met het voorstel om ook de Statenleden ter plekke uit te nodigen en ter zake te informeren. De ontmoeting vond plaats in het najaar van 2012. Ook bij deze gelegenheid speelde de WBL een actieve rol in de vorm van een voordracht en een vurig pleidooi om de zaak te regelen in de nieuwe vast te stellen Structuurvisie . Daarop werden we als WBL ook uitgenodigd om in een vergadering in het Provinciehuis het plan nader toe te lichten. Tijdens de zitting waarin de Structuurvisie 2013-2026 definitief wordt vastgesteld, komt het amendement IJsseloord aan de orde. We zijn blij verrast dat welhaast alle politieke partijen met ons plan instemmen. Het gaat zelfs zo ver dat Gedeputeerde Staten in februari 2013 een paginagrote advertentie plaatst in de dagbladen, waarin zij het hele plan omarmt, refereert aan de kwaliteit van het plan, en de democratische methode en inspraak van bewoners roemt! Dit mag voorwaar als een groot succes worden aangemerkt.

Steenoven IJsseloord 02.PNG

Herbestemming
Het herinrichtingsplan geeft globale contouren aan. Het bevat een drietal elementen:
• Herbestemming van de droogschuur en bazenwoning op het steenoventerrein; • Fraaie landschappelijke inpassing van het steenoventerrein;
• Het met een groene wal omgeven van de 10.550 m2 grote uitbreiding van het bedrijventerrein Jan Snel. Het is aan Jan Snel BV om vorm te geven aan genoemde elementen.

Harry van Zandwijk, de directeur van Jan Snel BV, kon nu concrete plannen voor het steenoventerrein gaan bedenken. De Belangengroep had in eerste instantie een bestemming in gedachten die het algemeen belang diende, zoals een horecavoorziening of een conferentie- en vergaderfaciliteit. In april van 2013 berichtte Harry van Zandwijk dat hij plannen maakte voor het vestigen van een crematorium op het steenoventerrein. Dit leidde in eerste instantie tot een schrikreactie. Maar gaandeweg, toen de inhoud van de plannen duidelijker naar voren kwam, leidde dit tot het voortschrijdende inzicht dat het eigenlijk wel een degelijk goed plan is. Het voorziet in een maatschappelijke behoefte. Het leidt voor de buurtbewoners niet tot overlast in de avonduren, het wordt geen nachtelijke hangplek voor jongeren. Het terrein wordt goed onderhouden en het is openbaar toegankelijk overdag. Het plan is voorzien van een degelijke financiële onderbouwing van zowel de herontwikkeling van het gebied als de herbestemming van de gebouwen van de voormalige steenfabriek IJsseloord.

De ‘artist impressions’ op deze site geven een eerste indruk van het plan. In reactie hierop bepleit de WBL wel een aantal aanpassingen:
• Het parkeerterrein uit het zicht;
• Het crematoriumgebouw verlaagd en uit het zicht;
• Garanties voor een schone verbranding en uitstoot;
• Aanpassing van het terrein aan de landschappelijke karakteristiek van de Lopikerwaard conform de aanbevelingen vervat in de publicatie ‘Linten in de Leegte’.
Bron: WBL Nieuwsbrief 33-105. Zomer 2013

Begin 2014 is een ontwikkelingsovereenkomst getekend tussen de gemeente en Jan Snel B.V. Verwacht werd dat de aanvraag bestemmingsplanwijziging en de aanvraag omgevingsvergunning snel door de eigenaar zouden worden ingediend. Het bleef echter opmerkelijk stil. In de loop van 2014 maakte de eigenaar duidelijk dat er geen overeenstemming was bereikt met de beoogde exploitant van het crematorium. Er is nog geen nieuwe bestemming bekend.

Diverse werkgroepen als WBL en Hugo Kotestein hechten veel belang aan het behoud van de laatste restanten van de steenindustrie aan het Utrechtse deel van de Hollandsche IJssel. De steenovenschuur is intussen in gebruik als paardenstalling. De bazenwoning, een gemeentelijk monument, verkeert in slechte conditie.
Bron:  Jaarverslag 2014 Stichting Hugo Kotestein

 
Overeenstemming over plan IJsseloord
Op 24 januari 2012 kwam de bewoners/belangengroep IJsseloord uit met een juichend persbericht waarin een definitief plan voor de inrichting van het terrein tussen Jan Snel en Krekenburg in de gemeente Montfoort .

Het Plan

De presentatie van het definitieve plan herontwikkeling steenfabrieksterrein IJsseloord vormt een doorbraak in een zich al jarenlang voortslepend proces. In de definitieve versie van het plan krijgt de Jan Snel Group één hectare uitbreidingsruimte voor het bedrijf. Als tegenprestatie restaureert de organisatie de monumentale gebouwen van de voormalige steenfabriek IJsseloord. Verder wordt ruim 3 hectare streekeigen landschap en natuur ontwikkeld.


Hoekstenen

Cultuurhistorie, landschap en economie vormen de drie hoekstenen van het plan. Daarbij komen de volgende karakteristieke elementen naar voren: de restauratie en herbestemming van de monumentale steenovenschuur en de bazenwoning behorende bij de steenfabriek. Het creëren van een streekeigen landschap met boomgaarden, knotwilgen en andere natuurelementen. Het creëren van een landschappelijk ingepast bedrijventerrein voor de activiteiten van de Jan Snel Group.


Regenboogcoalitie

Het plan kwam tot stand door een unieke samenwerking tussen alle belanghebbenden. De WBL was van  begin af aan betrokken bij het proces van planvorming en voorbereiding.
Bron: WBL Nieuwsbrief 32-101. Lente 2012


IJsseloord. De lange weg naar succes

Aan de totstandkoming van het plan voor de herontwikkeling van het terrein van de voormalige steenfabriek IJsseloord in Montfoort ging een lang traject van planvorming en onderhandelingen vooraf. De WBL participeerde actief in dit proces. WBL vertegenwoordigers Wim Boesten en Leo van den Berg doen verslag.

VIP--bus sessie
Ruim een jaar geleden stonden wij samen kou te kleumen op het terrein van de steenoven IJsseloord aan de Willeskop in Montfoort. We waren daar op uitnodiging van de VIP--‐bus. Dennis Nolte, de enthousiaste eigenaar van de VIP--‐bus, had ons gevraagd om samen met vertegenwoordigers van de Hugo Kotestein Stichting en de bewonersgroep Montfoort te brainstormen over de (her)inrichting van het bedrijventerrein Jan Snel aldaar. Het streven was om te komen tot een creatieve oplossing voor de inrichting van dit gebied waarover eerder een juridische strijd dreigde te ontstaan. Behalve de bovengenoemde deelnemers, die we verder zullen aanduiden als de ‘belangengroep’, waren bij deze meeting ook aanwezig Taco Jansonius, namens de Kamer van Koophandel, en Frank van Bussel, namens de Koninklijke Nederlandse Heidemij (KNHM). Laatstgenoemden waren positief gestemd over de mogelijkheden. Zij hadden eerder deelgenomen aan een soortgelijke sessie waarin naast Harry van Zandwijk, directeur van de Jan Snel Group, ook participeerden de verantwoordelijke wethouder Rob Jonkers en de landschapscoördinator van de gemeente Montfoort Klaas Hemke van Meekeren. Daarin was vastgesteld dat men er alle vertrouwen in had dat een fraai onderhandelingsresultaat in het verschiet lag. Tijdens de sessie liet één van de bewoners een foto zien van hoe het gebied er vroeger uitzag. De steenoven was ingebed  in een landelijke omgeving met een fraaie boomgaard. Verhalen over vroegen vlogen over en weer. “Er moet wel een hoop geïnvesteerd worden als we de steenoven willen behouden.” “Ja, er moet een flinke zak met geld op tafel komen”. De insteek van de WBL was dat het vooral ging om het behoud van het landschap, de ontwikkeling van de natuur en het behoud van de steenoven IJsseloord. Tijdens de besprekingen was in de hoek van de bus Mireille van HIK ontwerpers druk in de weer met pennen en penseeltjes. Wat deed ze daar? Aan het einde van de avond bleek dat ze werkte aan de visuele notulen van de bijeenkomst (zie schets beneden). Als we deze notulen nu na acht maanden nog eens opnieuw bestuderen, blijkt dat we met het tot nu toe bereikte resultaat dicht in de buurt van de oorspronkelijk beoogde uitkomsten komen.


Aan de slag

In het vervolg op de beschreven openingszetten, gingen we met de belangengroep aan de slag. Als eerste thema kwam Cradle to Cradle, een nieuwe kijk op duurzaam ontwerpen, aan de orde. We zagen een film van een autogigant in de USA, die zijn bedrijventerrein had omgevormd in groene natuur, met sedum dakbedekking, een fraaie lichtinval, alles gericht op duurzaamheid. In de periode daarna volgden nog meer van dergelijke sessies. In de tussentijd had Gerard Rozendal, afgevaardigde van de Hugo Kotestein Stichting, een grondexploitatie plan ontwikkeld. Dit kwam er op neer dat met de opbrengst van 1 hectare grond met industriebestemming er een financieel fundament gelegd kon worden voor de restauratie van de monumentale droogschuur en de oude directiewoning. Dit alles omlijst door een fraaie natuurlijke omgeving met opnieuw een boomgaard. De strategie om dit alles te bereiken wordt uitgestippeld door de KNHM. Zij legt een plan van aanpak voor, dat bestaat uit een drietal fasen. Aan het einde van elke fase is er steeds voor alle partijen een go / no go optie aanwezig.

Fase 1
De eerste stap was de verkenningsfase. Deze voorzag in een startbijeenkomst met de gemeente Montfoort en de belangengroep. Deze resulteerde in het opstellen van een notitie betreffende de uitgangspunten en randvoorwaarden. De notitie werd in een plenaire bijeenkomst voorgelegd aan de directie van de Jan Snel Group en de verantwoordelijke wethouder Rob Jonkers. Duidend op de pro deo  inzet die de vrijwilligers van de belangengroep pleegden, stelde de KNHM voor om voor de te ondernemen activiteiten een werkbudget toe te kennen. Zowel de Jan Snel Group als de gemeente Montfoort zegden toe hierin te voorzien. Zij stelden ieder een gelijk bedrag aan budget ter beschikking. Hiermee werd het mogelijk om door professionals berekeningen te laten maken. Dit om onze plannen beter onderbouwd aan de gemeente en de Jan Snel Group te kunnen presenteren. De eerste bespreking met Harry van Zandwijk en wethouder Rob Jonkers verliep in zodanig optimistische sfeer dat we besloten gezamenlijk op excursie te gaan.

Excursie
Op 20 april ’s middags vertrokken we met een gezelschap van 20 deelnemers met een bus richting Zeist. Het reisdoel was het bedrijvenpark Seyst. Bij aankomst sprongen de mooie groendaken van de bedrijven meteen in het oog. De bedrijfsgebouwen zijn gehuisvest onder een soort oplopend talud. Dat geeft zo’n bedrijventerrein meteen al een heel ander aanzicht. We kregen ter plekke een rondleiding en er werd uitgebreid tekst en uitleg gegeven. Vervolgens werd het kompas gericht op Wageningen waar we een bezoek aan de steenfabriek de Bovenste Polder brachten. De steenoven is geheel heringericht met woningen en ruimten voor kleine culturele bedrijfjes. Beneden is plaats voor muziekgroepen die er ongehinderd veel geluid kunnen produceren. Ook hier was er een rondleiding door een terzake deskundige. We maakten daar kennis met Boei, een organisatie die dit soort projecten begeleidt. Boei zal later ook voor ons de steenoven IJsseloord onderzoeken en een haalbaarheidsplan maken voor de restauratie ervan. Later op de dag werd in Wageningen ook nog een andere steenoven aangedaan: de Plasserwaard. Daar liggen plannen voor de bouw van zeer fraaie appartementen, uniek gelegen in de uiterwaarden van de Lek. Het project bevindt zich nog in een vroeg stadium. Er moet nog veel gebeuren. De meesten van ons waren zeer benieuwd hoe het er uit gaat zien als alles klaar is. Uiteindelijk keerde het gezelschap terug naar het Hemeltje om de dag te evalueren en zich te bezinnen op de toekomst van de steenoven IJsseloord. Tijdens deze eerste verkenning is er veelvuldig informeel contact geweest met Harry van Zandwijk. Dat heeft een positief effect gehad op de sfeer. Het effende de weg voor latere onderhandelingen.

Fase 2
Het volgende stadium behelsde het opstellen van een schetsontwerp en dit bespreken in een bijeenkomst met de bewoners, de Jan Snel Group en de gemeente Montfoort. De uitgenodigde bewoners stelden weliswaar kritische vragen maar raakten uiteindelijk toch enthousiast. Zij bedankten de belangengroep met een klein applaus. We hadden een go beslissing. Nu de gemeente en Harry van Zandwijk nog. In de tijdsperiode daarna was er veel hectiek. Naast de oorspronkelijke situatie met een hectare extra bedrijvenruimte voor de Jan Snel Group, wilde de ondernemer ook aan de andere kant van het perceel beschikken over wat extra bedrijfsterrein om aan ondernemers van Krekenburg te verkopen. Hij zag de opbrengst hiervan als een voorwaarde ter onderbouwing van het financiële plaatje voor de restauratie en inrichting van het gebied. Als belangengroep hebben we hier serieus naar gekeken. Uiteindelijk zijn we unaniem tot de slotsom gekomen dat gerommel aan beide kanten, met name het oprekken van de rode contouren aan twee zijden, niet wenselijk is. Harry van Zandwijk oefent druk uit om zijn plan toch definitief te maken. De belangengroep leent zich daar echter niet voor. Uiteindelijk gaat Harry overstag en verklaart zich akkoord met ons oorspronkelijke plan!

Fase3
We komen nu in fase 3 waarin het definitieve plan moet worden voorgelegd aan Burgemeester en Wethouders van de gemeente Montfoort om voor besluitvorming te worden voorgedragen in de Gemeenteraad. Na afloop dient het uiteindelijke plan tijdens een bewonersbijeenkomst in ’t Hemeltje te worden gepresenteerd. Dit alles kreeg zijn beslag op maandag 23 januari 2012. En met succes! Dit moge blijken uit het enthousiaste persbericht dat de bewonersgroep deed uitgaan. Het werd door de regionale pers integraal overgenomen. Nu gaan we als belangengroep een en ander in een verslag nader uitwerken. We zullen daarbij de gemeente, die op de uitwerking moet toezien, de ingrediënten aanreiken om het project succesvol te laten verlopen. Verder zullen we ons inzetten om ook de provincie Utrecht over te halen zich achter de plannen te scharen. In het verslag zal zeker ook een tijdspad zijn opgenomen. De restauratie van de steenoven en het opknappen van het omringende terrein hebben hoge prioriteit. Het zal best moeite kosten om bij de Provincie goedkeuring te krijgen voor de fraaie resultaten van dit bottom-up proces!
Bron: WBL Nieuwsbrief 32‐101. Lente 2012